Duurzaam werkvermogen begint bij hoe leiders samenwerken

Onlangs begeleidde ik een heidag van een managementteam. Een groot deel van de dag stond in het teken van de begroting, het jaarplan en strategische keuzes. Belangrijke onderwerpen, want zij bepalen de koers van een organisatie. Tegelijkertijd spreken ze vooral de analytische kant van leiderschap aan.

Tijdens mijn bijdrage kozen we bewust voor een ander perspectief: duurzaam werkvermogen. Niet als los HR-thema, maar als onderdeel van goed leiderschap en sterke organisatieontwikkeling. Want de manier waarop een managementteam samenwerkt, heeft direct invloed op medewerkers, samenwerking en de toekomst van een organisatie.

Duurzaam werkvermogen is een leiderschapsvraagstuk

Organisaties presteren niet alleen door plannen, cijfers en structuren. Ze presteren doordat mensen hun werk kunnen, willen én blijven doen.

Duurzaam werkvermogen gaat over de vraag hoe mensen vitaal, bekwaam, betrokken en wendbaar blijven in een omgeving die voortdurend verandert. Dat is geen individueel vraagstuk alleen. Het gaat ook over samenwerking, leiderschap, cultuur, talentontwikkeling en de manier waarop werk wordt georganiseerd.

Voor veel organisaties is duurzaam werkvermogen daarom niet alleen een HR-vraagstuk, maar vooral een strategisch leiderschapsvraagstuk.

Uit de vergaderstand

Tijdens de sessie gingen we letterlijk uit de vergaderstand. We stonden op, verzamelden ons rond een werktafel en onderzochten samen vragen als:

• Hoe gaat het met ons als leiders, individueel én als team?
• Hoe ervaren we de kwaliteit van onze samenwerking?
• Waar liggen onze talenten, energiebronnen en ontwikkelambities?
• Hoe nemen we deze inzichten mee in ons dagelijks leiderschap?

De fysieke en interactieve werkvorm hielp om anders naar elkaar én naar het vraagstuk te kijken. Thema’s als energie, samenwerking en ontwikkeling kregen letterlijk een plek op tafel. Niet als zachte bijzaak, maar als informatie die direct van invloed is op de kwaliteit van besluiten en de uitvoerbaarheid van plannen.

Wat veel managementteams herkennen

Wat zichtbaar werd tijdens deze sessie, herkennen we bij veel managementteams.

De operationele agenda is vaak dominant. Er moeten besluiten worden genomen, problemen opgelost en resultaten gehaald. Daardoor is er minder vanzelfsprekende ruimte om stil te staan bij de manier waarop het team samenwerkt.

Dan komen vragen naar voren als:

• Hoe werken we samen onder druk?
• Waar vullen we elkaar aan?
• Waar zitten onze blinde vlekken?
• Welke onderwerpen blijven liggen omdat ze niet urgent lijken, maar uiteindelijk wel bepalend zijn voor de toekomst?

Juist die vragen maken het verschil tussen een managementteam dat vooral bestuurt en een managementteam dat samen leiding geeft.

De toon aan de top werkt door

Bij Levada Consultancy zien we dat managementteams veel invloed hebben op de cultuur binnen een organisatie. Niet alleen door wat zij besluiten, maar vooral door hoe zij samenwerken.

Wanneer een managementteam vooral functioneert als een verzameling portefeuillehouders, merkt de organisatie dat. Wanneer teamleden elkaar scherp én respectvol bevragen, eigenaarschap delen en open zijn over spanning of onzekerheid, merkt de organisatie dat óók.

De kwaliteit van samenwerking aan de top werkt altijd door naar de rest van de organisatie.

Reflectie is geen luxe

Duurzaam werkvermogen begint daarom ook bij leiders zelf.

Leiders kunnen moeilijk aandacht vragen voor vitaliteit, ontwikkeling en samenwerking als daar binnen het eigen managementteam geen ruimte voor is. Dat betekent niet dat een managementteam voortdurend met zichzelf bezig moet zijn. Het betekent wél dat reflectie op het eigen functioneren onderdeel hoort te zijn van goed leiderschap en toekomstbestendig organiseren.

Een belangrijk inzicht uit de sessie was de behoefte om, naast operationele vraagstukken, bewust tijd vrij te maken voor reflectie. Dat vraagt discipline. Niet omdat leiders reflectie onbelangrijk vinden, maar omdat de agenda vrijwel altijd voller is dan de beschikbare tijd. Zonder een bewuste keuze wint de urgentie het bijna altijd van de verdieping.

De vraag achter de agenda

Voor veel organisaties is dit een herkenbare spanning. De korte termijn vraagt aandacht, terwijl de lange termijn onderhoud vraagt. Aan strategie. Aan samenwerking. Aan talent. Aan leiderschap. Aan duurzaam werkvermogen.

Wie alleen stuurt op vandaag, loopt het risico morgen mensen, energie of veranderkracht tekort te komen.

Misschien is dat wel de belangrijkste vraag voor ieder managementteam.

Niet alleen: Wat moeten we vandaag besluiten?

Maar ook: Hoe zorgen we ervoor dat we morgen nog net zo sterk samenwerken als vandaag?

Want duurzaam werkvermogen begint uiteindelijk niet bij systemen of processen, maar bij de mensen die richting geven aan de organisatie.

Over Luc Morskieft
Luc Morskieft is organisatieadviseur en bestuurskundige bij Levada Consultancy. Hij begeleidt managementteams en organisaties bij vraagstukken rondom leiderschap, organisatieontwikkeling, samenwerking en duurzaam werkvermogen.